شرح وظایف نگهبان نه یک لیست تزئینی است و نه سندی که فقط روی کاغذ وجود داشته باشد. این شرح وظایف همان چیزی است که در صورت بروز اختلاف، حادثه یا قصور، مبنای قضاوت درباره عملکرد نیرو قرار میگیرد. برای کارفرما مشخص میکند چه انتظاری از نیرو دارد و برای نیرو روشن میکند مسئولیتش کجا شروع و کجا تمام میشود.
آنچه در ادامه میآید، شرح وظایف عمومی نگهبانان است که برابر ضوابط مرکز انتظام پلیس پیشگیری فراجا تعریف شده و در قرارداد موسسات خدمات حفاظتی و مراقبتی با کارفرمایان لحاظ میشود. وظایف اختصاصی هر محل — که به نوع کاربری و شرح توافقشده بستگی دارد — در کنار این وظایف عمومی، در قرارداد مکتوب میگردد.
حضور، آراستگی و انضباط
پایه هر نوع نگهبانی حرفهای از همین بخش شروع میشود. نیروی غایب یا دیرکرده، صرفنظر از دلیل، خلأ امنیتی ایجاد میکند.
- حضور مستمر و بهموقع در محل کار بدون تأخیر یا غیبت
- ملبس بودن به لباس فرم استاندارد و تجهیزات مصوب در تمام ساعات نگهبانی
- آراستگی ظاهری شامل اصلاح سر و محاسن، تمیزی لباس و تجهیزات
- عدم استعمال دخانیات در حین انجام وظیفه
- رعایت شئونات اخلاقی و اسلامی در محیط کار
- نشان دادن احترام و ادب هنگام مشاهده مسئولین مجموعه
کنترل تردد و امنیت محیط
کنترل تردد یکی از محورهای اصلی در شرح وظایف نگهبان است. هر فردی که وارد محدوده میشود باید شناسایی شود و هر چیزی که از محیط خارج میشود باید ثبت گردد.
- نظارت بر ورود و خروج کلیه افراد، ثبت تاریخ و ساعت تردد
- جلوگیری از ورود اشخاص غیرمجاز به محدوده مأموریت
- جلوگیری از ورود هرگونه اشیاء مشکوک به محل
- ممانعت از تجمع بیمورد افراد متفرقه در اتاق نگهبانی
- ثبت ورود و خروج مراجعان در برگ ملاقات
- نظارت بر دستگاه کارتزنی در هنگام ثبت حضور و غیاب پرسنل
- کنترل دقیق عبور و مرور اشخاص در حوزه مأموریت
در پاسخ به تلفنهایی که مخاطب آنها افراد ناشناس است، نگهبان از دادن هرگونه اطلاعات خودداری میکند. این قانون ساده از بسیاری از سوءاستفادهها جلوگیری میکند.
گشتزنی و مراقبت از اموال
پست ثابت بهتنهایی کافی نیست. گشتزنی منظم در محوطه رفتارهای غیرعادی را پیش از تبدیل شدن به حادثه شناسایی میکند.
- گشتزنی و سرکشی به قسمتهای تعیینشده در اوقات مشخص
- بازدید از سالنها و ساختمان اداری و حصول اطمینان از قفل بودن درها
- در صورت باز بودن درِ اتاق، بستن و قفل کردن آن و گزارش کتبی به مسئولان
- اهمیت دادن به کوچکترین صدای غیرعادی، بهخصوص در شب
- جلوگیری از سرقت اشیاء و اموال کارکنان و ساکنان
- حفظ و نگهداری اموال تحویلی از سوی مؤسسه
مستندسازی و گزارشنویسی
دفتر وقایع نگهبانی سند رسمی عملکرد نیرو است. هر اتفاقی که مکتوب نشود، از منظر قانونی اتفاق نیفتاده.
- ثبت کلیه اتفاقات در طول شبانهروز در دفتر وقایع
- اطلاعرسانی کتبی و شفاهی هرگونه واقعه به کارفرما، مؤسسه و کلانتری محل
- بررسی محیط قبل از تحویل پست و گزارش کتبی مشکلات با ذکر روز و ساعت
- تحویل کلیه اموال پست به نگهبان جدید با اخذ امضاء و درج در دفتر
- کسب اطلاعات از نگهبان قبلی و انتقال کامل اطلاعات به نگهبان بعدی
- اطلاعرسانی فوری وقایع مهم مانند آتشسوزی، سرقت، انفجار و تجمع معترضان بهصورت تلفنی و کتبی به دفتر حراست، مؤسسه و مسئولان ذیربط
رفتار حرفهای و ارتباط با مراجعان
نیروی حفاظتی اولین نقطه تماس مراجعان با یک مجموعه است. برخورد نامناسب، مستقیماً به اعتبار کارفرما آسیب میزند.
- برخورد مؤدبانه و محترمانه با مراجعان با رعایت موازین اسلامی و اخلاقی
- راهنمایی مراجعان به اتاقهای مربوطه با اطلاع از محل استقرار کارکنان
- دعوت مراجعان عصبانی یا معترض به آرامش و اطلاعرسانی به مسئولان مربوطه
- حفظ اسرار و اطلاعات محل نگهبانی
- عدم ارتباط با اشخاص و کسبه محل خارج از موضوعات نگهبانی
- عدم دریافت هرگونه وجه، هدیه یا انعام تحت هر عنوان
ایمنی، بهداشت و مدیریت بحران
در شرایط اضطراری، ثانیهها اهمیت دارند. نیروی آموزشدیده میداند چه اقدامی در چه ترتیبی انجام دهد.
- رعایت اصول ایمنی، حفاظتی و بهداشتی برای خود و دیگران در محیط کار
- حفظ آرامش و خونسردی در هنگام بروز حادثه
- واکنش سریع و صحیح در شرایط بحرانی
- در صورت بروز حوادث طبیعی یا غیرطبیعی، اطلاعرسانی فوری به مراکز امداد و پلیس ۱۱۰
- ممانعت از روشن کردن وسایل گرمایشی گازسوز یا نفتسوز غیراستاندارد در اتاق نگهبانی
- همکاری تنگاتنگ با مأموران کلانتری و راهنمایی و رانندگی محل
تأکید مهم: نیرو موظف است وظیفهاش را صرفاً در محدوده تعریفشده انجام دهد. مرکز انتظام پلیس پیشگیری فراجا ارائه خدماتی خارج از حوزه حفاظت — مانند نظافت، آبدارخانه یا کارهای خدماتی — را برای نیروهای موسسات ممنوع اعلام کرده است. دخالت در موضوعات خارج از محدوده مأموریت نه مجاز است و نه در شرح وظایف میآید.
انضباط پست و سلسله مراتب
- عدم ترک پست بدون مجوز و هماهنگی با سرنگهبان یا مسئول انتظامات
- خالی نگذاشتن پست تحت هیچ عنوانی، حتی برای صرف غذا
- تا پیش از تحویل پست به نگهبان بعدی، محل را ترک نکردن
- رعایت سلسله مراتب و دستورات سرنگهبان و مسئول انتظامات
- شرکت در کلاسهای آموزشی ضمن خدمت
- استفاده صحیح و بهموقع از تجهیزات برابر ضوابط
- عدم استفاده از وسایل نقلیهای که سوئیچ آنها بهعنوان امانت در اختیار نگهبانی قرار میگیرد
- عدم اشغال بیش از حد تلفن و عدم استفاده غیرمعقول از آن
برای آشنایی با نحوه عقد قرارداد و شرح وظایف اختصاصی هر محل، صفحه خدمات نگهبان محله را مرور نمایید یا با مؤسسه حریم ایمن ثاقب تماس بگیرید.
پرسشهای پرتکرار درباره شرح وظایف نگهبان
تفاوت وظایف عمومی و وظایف اختصاصی نگهبان چیست؟
وظایف عمومی برای همه نگهبانان یکسان است و برابر ضوابط مرکز انتظام فراجا تعریف شده. وظایف اختصاصی به نوع محل بستگی دارد و در قرارداد بین مؤسسه و کارفرما مکتوب میشود. نگهبان مجتمع مسکونی وظایف متفاوتی نسبت به نگهبان کارخانه دارد.
آیا نگهبان میتواند کارهایی خارج از شرح وظایف انجام دهد؟
خیر. مرکز انتظام پلیس پیشگیری فراجا انجام وظایف خارج از حوزه حفاظت و مراقبت را برای نیروهای موسسات ممنوع اعلام کرده است. نظافت، آبدارخانه و کارهای خدماتی مشمول این ممنوعیت هستند. مؤسسهای که چنین خدماتی را پیشنهاد دهد خارج از ضوابط ابلاغی عمل میکند.
نگهبان در صورت بروز حادثه چه اقدامی باید انجام دهد؟
اول اطلاعرسانی فوری به مؤسسه، کارفرما و در صورت نیاز به پلیس ۱۱۰ و اورژانس. دوم ثبت دقیق وقایع در دفتر با ذکر ساعت و تاریخ. سوم حفظ آرامش و جلوگیری از تشدید موقعیت. دخالت فیزیکی مستقیم تنها در چارچوب دفاع مشروع تعریف شده است.
آیا نگهبان میتواند هدیه یا انعام از مراجعان قبول کند؟
خیر. دریافت هرگونه وجه، هدیه، شیرینی یا انعام تحت هر عنوانی ممنوع است و با متخلف برابر ضوابط برخورد میشود.
نگهبان چه اطلاعاتی میتواند به تلفنهای ناشناس بدهد؟
هیچ اطلاعاتی. نگهبان در پاسخ به تماسهایی که مخاطب آنها افراد ناشناس است از دادن هرگونه اطلاعات درباره محل، کارکنان یا ساکنان خودداری میکند.
چه کسی شرح وظایف اختصاصی نگهبان را تعیین میکند؟
مؤسسه موظف است وظایف اختصاصی را با توافق کارفرما و پس از بازدید از محل، بهصورت مکتوب در قرارداد درج و در اختیار نیرو قرار دهد. هر وظیفهای که مکتوب نشده باشد قابل استناد نیست. شرح وظایف نگهبان اختصاصی هر محل باید پیوست قرارداد باشد.